Research

ประเทศไทยจะไปถึง ERP ยุค Industry 4.0 ได้จริงหรือ


ประเทศไทยจะไปถึง ERP ยุค Industry 4.0 ได้จริงหรือ

ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร. ธนิดา สุนารักษ์

ภาควิชาวิศวกรรมอุตสาหการและโลจิสตกส์

มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีมหานคร

 

ณ วันนี้ เชื่อแน่ว่าหันไปทางไหนก็มักจะได้ยิน ได้ฟัง คนไทย พูดถึงคำว่า Industry 4.0 (อุตสาหกรรม 4.0) อย่างไรก็ตามขอให้นิยามของ Industry ในแต่ละยุค ดังนี้

Industry 1.0 ใช้เครื่องจักรไอน้ำในการผลิต (ไม่มีการใช้งานในประเทศไทย)

2.0 มีเครื่องมือช่วยในการผลิตบางส่วน
2.5 การผลิตใน Line การผลิตเป็นแบบกึ่งอัตโนมัติ
3.0 การผลิตเป็นแบบอัตโนมัติทั้ง Line การผลิต
3.5 มีการใช้ Robot มาช่วยใน Line การผลิต
4.0 สารสนเทศทั้งหมดจะเชื่อมต่อกับกระบวนการผลิตอย่าง Real Time ทั้ง Process

        โดยรูปที่ 1 แสดงตัวอย่างกระบวนการผลิตใน Industry 2.0, 3.0 และ 4.0


ERP คืออะไร มาเกี่ยวข้องอย่างไรกับ Industry 4.0 ??รูปที่ 1 กระบวนการผลิตใน Industry 2.0, 3.0 และ 4.0 (อ้างอิง https://www.theeleader.com/)

        เป็นที่ทราบกันดีว่าในปัจจุบันมีการประยุกต์ใช้ระบบ ERP ในภาคอุตสาหกรรมอย่างแพร่หลาย ดังนั้นหลายๆ ท่านคงรู้จัก และเข้าใจถึง ระบบ ERP เป็นอย่างดี อย่างไรก็ตามขออธิบายถึงระบบ ERP พอสังเขป ดังนี้  

ระบบ ERP ย่อมาจาก Enterprise Resource Planning เป็นระบบที่ใช้ในการวางแผนทรัพยากรต่างๆ ทางธุรกิจ โดยเชื่อมโยงระบบงานต่างๆ เข้าไว้ด้วยกัน เช่น งานบัญชี การเงิน ทรัพยากรบุคคล ระบบการผลิต และการกระจายสินค้า ดังรูปที่ 2
 

 

รูปที่ 2 ระบบ ERP (อ้างอิง http://www.tekshapers.com/)

ข้อดีของการมีระบบ ERP คือ ทำให้องค์กรทราบแหล่งที่มาของ Resource หรือข้อมูล ได้ชัดเจน และส่งต่อไปให้ยังฝ่ายอื่นที่เกี่ยวข้อง ทำให้การทำงานต่างๆ กระทำได้ดีขึ้น ง่ายขึ้น ชัดเจนและเป็นระบบมากขึ้น ทดแทนงาน Manual ต่างๆ ในระบบดังนั้น หน้าที่หลักของ ERP คือ การบริหารทรัพยากร (Resource) หรือ ข้อมูลขององค์กร โดย ERP ที่มีอยู่ในตลาด แบ่งออกเป็น

  1. Software สำเร็จรูป เช่น SAP, Oracle, Microsoft เป็นต้น ซึ่งจะเป็นเจ้าใหญ่ที่มีระบบชัดเจน ออกแบบมาเพื่อตอบโจทย์ลูกค้ามากที่สุด
  2. OpenSource ERP เช่น Odoo, ERPNext, Dolibarr เป็นต้น พวกนี้เป็นระบบที่ต้องมีการปรับจูน เขียนโค้ด และออกแบบเพิ่มเติมให้เข้ากับระบบหน้างานของลูกค้า
  3. Customized ERP ซึ่งคือการสร้างระบบ ERP ขึ้นมาเอง โดยการจ้าง Software Developer อาจทำแบบ In-house หรือ Outsource ก็ได้ ข้อดีคือ ได้ระบบที่ตรงตามใจขององค์กร ราคาถูก แต่ใช้เวลานาน และมีความเสี่ยงกรณีลูกจ้างลาออก

 

ส่วนถัดมาคือความเกี่ยวข้องสัมพันธ์ระหว่าง ERP และ Industry 4.0 ดังกล่าวข้างต้นถึงนิยามของ Industry ในยุคต่างๆ โดยภายใต้นิยามของ Industry 4.0 หมายถึง ผู้ประกอบการที่ใช้ระบบสารสนเทศเข้ามาสนับสนุนกระบวนการผลิตทั้ง Process ตั้งแต่ต้นน้ำถึงปลายน้ำ นั่นคือมีการใช้ซอฟต์แวร์บริหารจัดการ เช่น Enterprise resource planning (ERP) และ Material Requirements Planning (MRP) ในการบริหารจัดการเชื่อมโยงไปสู่สายการผลิตที่ควบคุมผ่าน Programmable Logic Controller (PLC) เพื่อจัดการกระบวนการผลิต รวมถึงการติดตามกระบวนการผลิตได้แบบเรียลไทม์ ดังนั้นจึงเห็นได้ว่า ERP มีส่วนเกี่ยวข้องกับ Industry 4.0 โดยตรง

มากไปกว่านั้น ERP ยุค Industry 4.0 ยังมีการพัฒนาไปในลักษณะ Machine Learning หรือ Robotic Process Automation (RPA) ตัวอย่างเช่น นำ RPA มาช่วยทำ e-tax invoice ดังรูปที่ 3

รูปที่ 3 RPA กับกระบวนการทำ e-tax invoice (อ้างอิง https://www.getinvoice.net/rpa-for-etax-invoice/)

 

จากรูปที่ 3 นำ RPA มาช่วยทำ e-tax invoice โดยมีขั้นตอน ดังนี้

1. ให้ robot ทำการดึงข้อมูล (Extract) ข้อมูลใบแจ้งหนี้จากระบบ ERP ออกมา จะเป็นไฟล์รูปแบบไหนก็ขึ้นอยู่กับระบบต้นทางที่ไปดึงข้อมูล ซึ่งระบบ ERP นี้มีหลากหลายมาก ทั้งเป็น web application, windows application เป็นต้น

2. Robot จะนำข้อมูลใบแจ้งหนี้ที่ได้มา ไปบันทึกต่อให้ในระบบบัญชี โดยบอก robot ว่าเอาข้อมูลจากที่ไหนมาคีย์ คีย์ในช่องไหน และกดปุ่มไหนเมื่อต้องการบันทึกข้อมูล โดยสามารถสอนให้ robot รู้ว่ารายการขายแบบนี้ จะต้องลงบัญชีหมวดไหน ฝั่งเดบิต หรือเครดิต

3. ต่อมาก็ถึงขั้นตอนการสร้างใบกำกับภาษีอิเล็กทรอนิกส์ (e-tax invoice) ก็จะขึ้นอยู่กับวิธีการที่แต่ละองค์กรเลือกส่ง e-tax invoice ให้กรมสรรพากรผ่านช่องทางไหน หรือถ้าเลือกเป็น web upload ก็จะต้องทำเป็นไฟล์ XML ตัวอย่างเช่น ถ้าเลือกใช้วิธีการส่งข้อมูลให้สรรพากรผ่าน web upload โดยใช้ cloud service ก็ทำแค่เพียงกำหนดให้ robot ส่งข้อมูลในรูปแบบที่ cloud service ต้องการ เช่น รับข้อมูลในรูปแบบไฟล์ XML และก็ให้ robot นำข้อมูลใบแจ้งหนี้มาสร้างไฟล์ XML และนำที่ทำได้ upload กลับเข้าระบบ

4. เมื่อได้ไฟล์ XML กลับมาแล้ว ก็ทำการบอก robot ให้เอาไฟล์นี้ upload ไปยังเวปไซด์ของกรมสรรพากร เพียงเท่านี้ ก็จะจบกระบวนการทำ e-tax invoice เพื่อส่งไปให้กรมสรรพากรแบบถูกต้องแล้ว

 

ส่วนการพัฒนาในลักษณะ Machine Learning ก็คือการทำงานส่วนใหญ่ที่พนักงานออฟฟิศทำในวันนี้ robot จะดึงข้อมูลจากระบบ ERP และระบบภายนอกเพื่อสร้างแบบจำลองของวิธีการที่ดำเนินการซ้ำๆ โดยจะเกิดการเรียนรู้ และตัดสินใจได้เองในที่สุด ซึ่งในปัจจุบัน ระบบ ERP รายใหญ่ ได้พยายามพัฒนาในส่วนนี้อย่างมาก เช่น SAP ได้พัฒนาระบบ SAP S/4HANA Cloud 1805 ซึ่งเป็นระบบ Intelligent ERP โดยมีฟีเจอร์ที่เกี่ยวกับ Machine Learning ดังตัวอย่างเช่น

 

  • ใช้ SAP ทำ Machine Learning ช่วย Reconcile ระหว่าง Good-receipt กับ Invoice-receipt ให้โดยอัตโนมัติ ด้วยการเรียนรู้จากการตัดสินใจในอดีต
  • เพิ่ม Inspection IoT Analytics ตรวจสอบและวิเคราะห์คุณภาพของสินค้า สร้างระบบช่วยตัดสินใจสำหรับ Quality Engineer
  • ทำงานร่วมกับ SAP Extended Warehouse Management ทำให้สามารถจัดการทำ Inbound/Outbound, Stock Transfer, Production Return และ Customer Return ได้
  • ใช้ Machine Learning ทำ Project Forecasting โดยอ้างอิงจากข้อมูลในอดีตได้
  • เพิ่มความสามารถ Smart Buying ให้ SAP CoPilot นำเสนอข้อมูลด้านการซื้อได้ง่ายขึ้น และสั่งซื้อของต่างๆ ได้อย่างรวดเร็ว
  • ใช้ Machine Learning ช่วยลดการเกิดขึ้นของ Free-text Item ได้ ด้วยการช่วยเสนอให้สร้าง Catalog Item ให้มากขึ้น

 

ประเทศไทยจะไปถึง ERP ยุค Industry 4.0 ได้จริงหรือ ??

ที่กล่าวมาทั้งหมดข้างต้น เพื่อจะให้ทราบถึงทิศทาง และแนวโน้ม ของระบบ ERP ที่พัฒนาไปเพื่อรองรับ Industry 4.0 อย่างไรก็ตามหากจะถามว่าแล้วประเทศไทยจะไปถึง ERP ยุค Industry 4.0 ได้จริงหรือไม่ ก็คงต้องพิจารณาจากข้อมูลดังนี้

ปัจจุบันผู้ประกอบการในภาคอุตสาหกรรมส่วนใหญ่ยังเป็นอุตสาหกรรมที่ใช้แรงงานเข้มข้น หรือ Industry 2.0 โดยผู้ประกอบการกลุ่มนี้มีอยู่ประมาณ 70% ของทั้งหมด ขณะที่ผู้ประกอบการที่ก้าวสู่ Industry 2.5 และ Industry 3.0 มีอยู่ 25.7% ซึ่งส่วนใหญ่เป็นโรงงานที่ลงทุนจากต่างประเทศและซัพพลายเชนที่ต่อเนื่อง ซึ่งถูกบังคับให้ใช้กระบวนการผลิตที่สอดรับกับผู้ประกอบการหลัก ส่วนผู้ประกอบการที่เข้าสู่ Industry 4.0 ปัจจุบันมีไม่เกิน 1-2% และเป็นบริษัทข้ามชาติทั้งสิ้น

        จากข้อมูลดังกล่าวข้างต้นคงน่าจะสะท้อนให้เห็นได้ในเบื้องต้นแล้วว่าประเทศไทยคงจะไปถึงการใช้ระบบ ERP ในยุค Industry 4.0 ได้ยาก เนื่องจากผู้ประกอบการที่มีศักยภาพอยู่ใน Industry 4.0 นั้นมีจำนวนอยู่น้อยมากเมื่อเทียบกับ Industry 2.0 Industry 2.5 และ Industry 3.0 และจากประสบการณ์ส่วนตัวที่ได้มีโอกาสอยู่ในแวดวงของการเป็นที่ปรึกษาระบบ ERP พบว่า ในประเทศไทยนั้นมีผู้ประกอบการที่ไม่พร้อมจะติดตั้งใช้งานระบบ ERP อยู่เป็นจำนวนมาก โดยเฉพาะผู้ประกอบการขนาดเล็กและขนาดกลาง ซึ่งเป็นที่ทราบกันดีว่าส่วนใหญ่มาจากปัจจัยทางด้านการเงินการลงทุน หรือส่วนหนึ่งอาจมาจากการรับรู้ข้อมูลทางด้านลบของระบบ ERP ที่ว่ากันว่าก่อให้เกิดความยุ่งยากในกระบวนการทำงานมากขึ้น หรืออาจจะมาจากประสบการณ์อันเลวร้ายจากการใช้งานเองจนต้องยอมทิ้งเงินเป็นแสนเป็นล้านที่ติดตั้งระบบไปแล้วเลิกใช้งานไปในที่สุด ซึ่งไม่ว่าจะเป็นด้วยเหตุผลใดก็ตามก็ แต่นั่นก็แสดงให้เห็นว่า “อย่าเพิ่งพูดกันถึง ERP ในยุค Industry 4.0 เลย เพราะแม้แต่จะผลักดันให้ผู้ประกอบการทั้งหมดในประเทศให้มี ระบบ ERP และให้ใช้ระบบ ERP ฟังก์ชั่นพื้นฐานให้ได้อย่างมีประสิทธิภาพเสียก่อน ยังเป็นเรื่องที่ทำได้ยาก แล้วเราจะไปถึงการใช้ระบบ ERP ในยุค Industry 4.0 ได้อย่างไร”

          อย่างไรก็ตามมีหน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน ร่วมถึงรัฐวิสาหกิจ หลายภาคส่วนได้มีนโยบาย และพันธกิจ ในการเร่งยกระดับอุตสาหกรรมเพื่อเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขัน และได้ร่วมมือกับมหาวิทยาลัยต่าง ๆ ในการจัดทำวิจัยอุตสาหกรรม 45 ประเภท ว่าแต่ละอุตสาหกรรมต้องปรับตัวอย่างไร อุตสาหกรรมไหนต้องก้าวไปสู่อุตสาหกรรม 4.0 บ้าง โดยเมื่อผลวิจัยดังกล่าวแล้วเสร็จ จะถูกวิเคราะห์เพื่อจัดทำแผนแม่บทในการพัฒนาอุตสาหกรรมไทยสู่อุตสาหกรรม 4.0 และเมื่อถึงเวลานั้น ประเทศไทยคงจะไปถึงการใช้ระบบ ERP ในยุค Industry 4.0 ได้จริง

อ้างอิง

https://www.coraline.co.th/single-post/ระบบ-ERP-ยังน่าลงทุนหรือไม่-ในยุค-Digital-Transformation

https://www.theeleader.com/news-enterprise/go-to-industry-4-0/

https://www.getinvoice.net/rpa-for-etax-invoice/

https://www.adpt.news/2018/05/10/sap-s-4hana-cloud-1805-intelligent-erp-with-more-machine-learning-is-released/

https://www.itjungle.com/2017/03/13/machine-learning-erps-autonomous-future/

https://www.adpt.news/2018/12/28/accenture-5-action-key-actions-2019-erp/

<< ย้อนกลับ