Research

ทราบหรือไม่เมื่อสิ่งของบนโลกนี้หมดอายุลง…โลจิสติกส์สามารถจัดการสิ่งของเหล่านี้ได้อย่างไรบ้าง


อาจารย์ดวงใจ ทาแก้ว  
อาจารย์ประจำภาควิชาวิศวกรรมอุตสาหการและโลจิสติกส์  
คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีมหานคร  
24 มกราคม 2557  

     โลจิสติกส์ย้อนกลับ หรือ Reverse Logistics เป็นหนึ่งในกิจกรรมของโซ่อุปทานซึ่งกำลังเป็นที่สนใจและแพร่หลายในการนำแนวคิดนี้มาใช้อย่างเป็นรูปธรรม ซึ่งโลจิสติกส์ย้อนกลับนั้น  คือ กระบวนการในการนำสินค้าที่ด้อยคุณภาพ หรือผ่านการใช้งานแล้วจากผู้บริโภค กลับคืนสู่ผู้ผลิตโดยอาศัยระบบการจัดการอย่างเป็นระบบ ซึ่งเป็นลักษณะของการมองย้อนกลับไปในกระบวนการของ โลจิสติกส์ทั่วไปอย่างที่เราเคยดำเนินการกัน ในลักษณะของการมองจากต้นน้ำไปสู่ปลายน้ำ คือ จากแหล่งวัตถุดิบผ่านกระบวนการลำเลียง ขึ้นรูป แปรรูปต่างๆ จนกระทั่งออกสู่จุดขายหรือสู่มือผู้บริโภค แต่ในโลจิสติกส์ย้อนกลับนี้จะทำการพิจารณาในทางกลับกัน กล่าวคือ การพิจารณาถึงกระบวนการต่างๆ ในการนำผลิตภัณฑ์จากมือผู้บริโภคกลับคืนมายังผู้ผลิต หรือแหล่งวัตถุดิบต่างๆ ทั้งนี้ก็เพื่อตรวจสอบถึงความผิดพลาดที่เกิดขึ้นจากกระบวนการผลิต ในกรณีที่ผลิตภัณฑ์ที่ทำการผลิตนั้นมีข้อบกพร่องหรือชำรุดเสียหายในระยะเวลาของการประกันสินค้า หรือเพื่อนำเอาชิ้นส่วน หรือวัตถุดิบดังกล่าวจากผลิตภัณฑ์เหล่านั้นหมุนเวียนนำกลับมาใช้ใหม่ อันจะช่วยก่อให้เกิดการใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่า อีกทั้งยังเป็นการแก้ปัญหาทางด้านสิ่งแวดล้อมที่นับวันยิ่งทวีความรุนแรงขึ้นอันเนื่องมาจากการเติบโตของภาคอุตสาหกรรม และการพัฒนาที่ขาดความสมดุล อีกทั้งยังเป็นการจัดการกับผลิตภัณฑ์ที่ใช้แล้วเหล่านั้น ให้อยู่ในการควบคุมที่สามารถจัดการได้อย่างเป็นระบบ โดยเฉพาะผลิตภัณฑ์ที่เป็นอันตรายต่อสิ่งมีชีวิต เช่น ชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์ แบตเตอรี่ หรืออุปกรณ์ไฟฟ้าต่างๆ ซึ่งในปัจจุบันเราจะเห็นได้ว่ามีการนำผลิตภัณฑ์หรือวัตถุดิบบางอย่างหมุนเวียนกลับมาใช้ใหม่ได้อย่างมีประสิทธิภาพ เช่น เหล็ก กระดาษ ขวดแก้วต่างๆ   ทั้งนี้ก็เนื่องมาจากว่าผลิตภัณฑ์เหล่านั้นง่ายในการจัดเก็บและคัดแยกที่จะนำกลับมาใช้ใหม่ อีกทั้งกระบวนการในการนำกลับมาใช้ใหม่นั้นก็สั้นและใช้ต้นทุนที่ต่ำในการดำเนินการในกระบวนการต่างๆแต่ผลิตภัณฑ์ที่เป็นอันตรายต่อชีวิตอย่างเช่น ชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์ หรือพลาสติกที่เป็นอันตรายต่อสิ่งแวดล้อมเนื่องจากย่อยสลายยากนั้น ยังมีแนวคิดหรือการนำกลับมาใช้ใหม่อย่างเป็นรูปธรรมในสัดส่วนที่น้อยมาก ทั้งนี้ก็เนื่องมาจากขาดกระบวนการในการจัดการนำกลับมาใช้ใหม่ที่มีประสิทธิภาพ อันจะก่อให้เกิดมูลค่าเพิ่มในการลงทุนที่มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น ดังนั้นแนวทฤษฎีของกระบวนการโลจิสติกส์ย้อนกลับนั้นนับเป็นอีกแนวทางหนึ่ง ที่จะเป็นเครื่องมือที่ช่วยแก้ไขปัญหาดังกล่าวให้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น  โดยแนวคิดโลจิสติกส์ย้อนกลับนี้สามารถศึกษาได้จากภาพ

การไหลของโลจิสติกส์ทั่วไป

การไหลของโลจิสติกส์ย้อนกลับ
ภาพเปรียบเทียบการไหลของวัตถุดิบในระบบโลจิสติกส์ และโลจิสติกส์ย้อนกลับ

อ้างอิง
Assavapokee, Wongthatsanekorn. (2011). Reverse production system infrastructure design for electronic products in the state of Texas. From www.elsevier.com/locate/cale

<< ย้อนกลับ