Research

องค์ประกอบและบทบาทที่สำคัญของแต่ละฝ่ายในการก่อสร้างเพื่อประกันความปลอดภัย


อาจารย์วัฒนพงศ์ หิรัญมาลย์  
อาจารย์ประจำภาควิชาวิศวกรรมโยธา  ​
 คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีมหานคร  
12 กุมภาพันธ์ 2561   

          เป็นที่ทราบกันดีอยู่แล้วว่า ในการก่อสร้างโครงการขนาดใหญ่ โดยเฉพาะสะพานที่มีความยาวช่วงมากกว่า 10 เมตร ซึ่งจัดว่าเป็นสะพานขนาดใหญ่ โดยปกติจะมีผู้เกี่ยวข้องหลักอยู่ 3 ราย คือ ผู้ว่าจ้างหรือเจ้าของโครงการ บริษัทที่ปรึกษา และผู้รับจ้างซึ่งก็คือผู้รับเหมาก่อสร้าง แม้ว่าบางโครงการในตำแหน่งของบริษัทที่ปรึกษาอาจจะไม่มี ซึ่งก็ขึ้นอยู่กับนโยบายของเจ้าของโครงการแต่ละเจ้า

          โดยปกติแล้วหากพิจารณาจากการจัดวางองค์ประกอบหรือโครงสร้างการบริหารจัดการการก่อสร้างแบบนี้แล้ว ก็น่าจะสบายใจได้ว่า ทุกอย่างน่าจะดำเนินการไปได้ด้วยดีจนโครงการแล้วเสร็จ เพราะถึงแม้ผู้ว่าจ้างจะไม่มีความเชี่ยวชาญถึงขนาดที่สามารถควบคุมการก่อสร้างให้ได้คุณภาพ แต่ก็มีบริษัทที่ปรึกษาเป็นผู้ที่คอยดูแลในส่วนนี้ให้แทน แต่เหตุไฉนจึงยังเกิดเหตุการณ์ไม่น่าเกิดอยู่บ่อยครั้งในช่วงที่ผ่านมา
     ซึ่งหากวิเคราะห์ให้ดี ลงรายละเอียดให้ลึกอีกซักหน่อยจะพบว่า บทบาทของแต่ละหน่วยงานนั้นยังไม่ถูกต้องตามเจตนารมณ์ที่ควรจะเป็น
          • บทบาทของผู้ว่าจ้าง : เมื่อผู้ว่าจ้างมีแบบก่อสร้างที่ออกแบบเสร็จเรียบร้อยพร้อมนำมาก่อสร้าง ผู้ว่าจ้างก็จะนำแบบนั้นไปจัดหาผู้รับจ้างหรือผู้รับเหมาตามระเบียบวิธีการของแต่ละหน่วยงานของผู้ว่าจ้าง แต่มีประเด็นอยู่ว่าแบบก่อสร้างโดยทั่วไปนั้น เป็นแบบที่ถูกออกแบบมาโดยพิจารณาเฉพาะช่วงที่โครงสร้างเสร็จสมบูรณ์พร้อมใช้งานแล้ว ตัวอย่างเช่นสะพาน เป็นต้น โดยไม่ได้คำนึงถึง ความแข็งแรง ความมั่นคง ในระหว่างทำการก่อสร้าง ซึ่งค่าใช้จ่ายในส่วนนี้อาจจะไม่ได้ถูกพิจารณาจัดสรรอยู่ในงบประมาณตั้งแต่แรกเริ่ม
          • บทบาทของบริษัทที่ปรึกษา : เมื่อผู้ว่าจ้างไม่มีกำลังหรือความเชี่ยวชาญมากพอที่จะควบคุมดูแลโครงการก่อสร้างได้เอง บทบาทนี้จึงตกอยู่กับ บริษัทที่ปรึกษา ซึ่งหน้าที่ของบริษัทที่ปรึกษา คือการควบคุมให้คำปรึกษาทั้งกับเจ้าของโครงการและผู้รับเหมา ติดตามตรวจสอบระเบียบวิธีการก่อสร้าง รายการคำนวณ แผนการทำงาน และเอกสารต่างๆที่สำคัญ เพื่ออนุมัติให้ผู้รับเหมาทำงานได้ภายใต้กรอบของหลักวิชาการที่ถูกต้องและปลอดภัย แต่โครงการก่อสร้างสะพานขนาดใหญ่นั้น ควรจะต้องมีที่ปรึกษาเฉพาะทางที่มีความรู้ ความชำนาญ มีประสบการณ์มากพอเข้ามาร่วมด้วย เพื่อให้มั่นใจได้ว่ากระบวนการการก่อสร้างถูกต้อง เหมาะสม กับลักษณะของสะพานนั้นๆอย่างแท้จริง 
          • บทบาทของผู้รับจ้าง/ผู้รับเหมา : ไม่ว่าจะเป็นผู้รับเหมาหลักหรือผู้รับเหมาย่อย บทบาทของผู้รับเหมานั้นถือว่าสำคัญมาก เนื่องจากจะเป็นผู้ที่ต้องลงมือทำงานจริงในทุกรายละเอียดของการก่อสร้าง ดังนั้นการทำงานจึงต้องยึดถือตามหลักวิชาการเป็นสำคัญ ทั้งทางด้านความแข็งแรงและความปลอดภัยตลอดการก่อสร้าง โดยเฉพาะสะพานขนาดใหญ่ ผู้รับเหมาจะต้องรู้ว่า ต้องมีการวิเคราะห์ถึงพฤติกรรมของสะพานทั้งในช่วงระหว่างการก่อสร้างจนถึงเมื่อสะพานสร้างเสร็จแล้วด้วย โดยมีการจัดเตรียมเอกสารรายการคำนวณ แบบขั้นตอนการก่อสร้าง (Construction sequence) แผนการทำงาน วิธีการจัดการความเสี่ยงต่างๆที่มีโอกาสเกิดขึ้นในระหว่างก่อสร้าง ฯลฯ ซึ่งโดยปกติบริษัทรับเหมาขนาดใหญ่จะทราบอยู่แล้วว่าต้องคำนึงถึงขั้นตอนเหล่านี้ แต่บริษัทรับเหมาขนาดกลางและเล็กบางรายนั้นยังไม่ทราบ หรือทราบแต่ไม่ปฏิบัติก็เป็นได้ ซึ่งนั้นไม่ได้หมายความว่าบริษัทรับเหมาเหล่านี้ไม่มีคุณภาพ เพียงแต่เมื่อรู้แล้วก็ควรจะต้องมีการพัฒนา ปรับปรุง เพื่อให้ได้มาซึ่งความน่าเชื่อถือและชื่อเสียงของบริษัทเอง
          หากพิจารณาจากเนื้อหาที่กล่าวมาข้างต้น จะพบว่าการประกันความปลอดภัยในการก่อสร้าง แท้จริงนั้นสามารถทำได้ ถ้าผู้เกี่ยวข้องทุกฝ่ายต่างตระหนักในบทบาทหน้าที่ของตนอย่างเคร่งคัดบนพื้นฐานของความใจ ความมีเหตุมีผล ไม่ยอมปล่อยผ่านในสิ่งที่เห็นว่ามีความเสี่ยงและไม่ถูกต้อง เพื่อทำให้วงการก่อสร้างของประเทศไทยมองความปลอดภัยตามหลักวิชาการเป็นพื้นฐานสำคัญ มีคุณภาพในการก่อสร้างที่ดีขึ้น มีความน่าเชื่อถือ ซึ่งย่อมสร้างความมั่นใจให้แก่ประชาชนทุกคนที่เฝ้ามองดูอยู่อย่างแน่นอน

<< ย้อนกลับ